Chương 16: Lên dốc ngày mười sáu

Sáng mười sáu, ông Chín tới sớm hơn giờ hẹn, và con ngựa của ông ta có đeo một chuông nhỏ ở cổ.

"Chuông để làm gì?" Tôi hỏi.

"Tôi mua từ hồi còn trẻ." Ông ta nói. "Hồi đó tôi chở gạo lên trạm, và trạm ở rừng."

"Mang chuông thì chim bay, thú tránh."

"Người thì không." Ông ta nói thêm. "Người nghe chuông không tránh đâu, người nghe chuông biết đường tới."

"Để tôi biết ngựa còn đi." Ông ta nói. "Và để thứ gì khác biết chúng ta chỉ đi ngang."

🖤 1. Chuyến lên

Chúng tôi lên lúc chín giờ sáng.

Bà Sáu ngồi ở ghế giữa, và tôi ngồi cạnh, và Quang ngồi ở đuôi xe giữ cái hộp tro.

Ông Chín đi trước dắt ngựa, và ông ta không quay lại nhìn gì cả.

Đường từ chợ lên chân dốc đi qua một rừng thông non.

Chuông ngựa kêu leng keng đều đều, và câu kinh đó nghe rất êm.

Bà Sáu nhắm mắt suốt chặng đầu.

Tôi tưởng bà ta ngủ, nhưng tới đoạn xấu nhất thì bà ta nói một câu không mở mắt.

"Đoạn này xấu." Bà ta nói. "Hồi đó chỗ này là suối."

"Suối bị lấp từ năm bốn chín."

"Chín người lấp một mùa, và lấp xong thì ba người sốt."

"Ở chỗ này không nên dừng."

Ông Chín nghe vậy thì ông ta dắt ngựa nhanh hơn.

💔 2. Hai mươi bậc

Ở chân dốc, chúng tôi đỡ bà Sáu xuống, và bà ta chống gậy, và bà ta nhìn ba mươi bậc đá.

Bà ta không nói sợ, cũng không nói mỏi.

Bà ta chỉ nói: "Bắt đầu đi, còn sắp xong còn kịp."

Quang đỡ bà ta bên phải, và tôi đỡ bên trái.

Chúng tôi đi chậm, mỗi bậc một nhịp thở.

Tôi để ý một điều: ba bậc cuối không rêu.

Sáng nay trời khô, nhưng rêu trên ba bậc người đắp thì mọc không nổi.

Bà Sáu nói vôi và đá dăm không cho rêu bám.

Nhưng tôi nghĩ vôi là một lý do, và canh gác là một lý do nữa.

Mười năm người đàn ông ngồi trên này, chắc gì ông ta để ba bậc gần nhà mình trơn.

Bà Sáu nhẹ hơn tôi tưởng.

Và cái nhẹ đó làm tôi buồn, vì người già nhẹ là do thịt đã rút hết.

Chỉ còn xương và chuyện.

Bảy mươi năm chứng kiến, cân nặng của chuyện không nhỏ.

Vậy mà bà ta còn nhẹ như thế này.

Tới bậc mười lăm thì bà ta bắt thở dốc.

Tới bậc mười chín thì bà ta dừng.

"Bậc hai mươi mốt." Bà ta nói. "Đi chậm."

Tôi nhìn xuống.

Bậc đó đã tách làm hai từ hôm trước, và cái khe rộng bằng hai ngón tay, và trong khe tối.

Khi bước qua, bà Sáu không nhìn xuống.

Bà ta nhìn thẳng lên đỉnh, và bà ta thì thầm một câu mà tôi chỉ nghe được nửa sau.

Nửa sau là: cho đi.

Tôi không biết bà ta nói với ai.

Nhưng tới đời này, tôi đoán được ý: cho người dưới đất được đi tiếp, đừng giữ ở lại bậc này.

Cái khe ở bậc hai mươi mốt thăm thẳm hơn một khe đá thường.

Nó là một cái cửa còn hé.

🌙 3. Vẽ vòng

Lên tới đỉnh, chúng tôi để bà Sáu ngồi vào gốc cây sống, và Quang dựng bạt.

Tôi mở hộp tro, và tôi vẽ vòng.

Vòng tròn rộng bằng một cái nệm, và tôi vẽ quanh chỗ tôi sẽ nằm, và vẽ liền tay, không nghỉ.

Bà Sáu coi, và bà ta sửa tôi hai chỗ: một chỗ tro rơi thưa, một chỗ vòng quá gần miếu.

"Vòng gần miếu thì người miếu đứng vào trong." Bà ta nói. "Cô muốn cô ta đứng trong hay ngoài?"

"Trong." Tôi nói.

"Thì vẽ cho miếu vào hết một nửa."

Vẽ xong, tôi để một khe hở đúng bốn ngón tay, về hướng cái gò.

Cửa.

Rồi bà Sáu bày lễ: ba cái bát đất xếp theo hàng, và cành nhang cắm ở chén tro gạo, và hai cây nến đỏ hai bên.

Gói kẹo bà ta mở, và bà ta xếp thành một vòng nhỏ quanh chén gạo.

Bà ta xếp từng viên, và bà ta nói nhỏ với từng viên một, như dặn trẻ đi ngủ.

🧩 4. Trước đêm

Mặt trời lặn sau ngọn đồi phía tây lúc gần sáu giờ.

Trên đỉnh, gió chiều đổi hướng, và gió mới thổi từ phía đông, mang mùi của đất xa.

Quang đốt lửa ở ngoài vòng, về phía nam, và anh ta xếp củi thành một hàng dài.

Hàng củi đó đủ cháy tới sáng.

Tôi nhìn hàng củi đó, và tôi đếm nhánh, và tôi không đếm hết, vì anh ta bẻ nhiều hơn hôm qua.

Hôm qua là hai mươi mốt nhánh.

Hôm nay tôi bỏ cuộc ở ba mươi.

Có một kiểu quan tâm mà người ta không nói ra, và củi là một trong số đó.

"Anh canh tới mấy giờ?" Tôi hỏi.

"Canh tới khi cô tỉnh." Anh ta nói.

"Rồi sau đó canh tiếp, cho cô kịp xuống."

"Anh ngủ thì sao?" Tôi hỏi.

"Tôi ngủ một chút được." Anh ta nói. "Ngồi mà ngủ."

"Ngồi mà ngủ là ngủ của lính."

"Ừ." Anh ta nói. "Hồi đó cả đội ngồi ngủ trên bắc, và sáng ai cũng nói ngủ ngon."

"Ngồi ngủ mà biết quanh quất, thì đó là ngủ có canh."

"Chứ nằm xuống mà ngủ như chết, đó là ngủ giao mình."

Tôi nằm vào giữa vòng, và bà Sáu ngồi ở mép vòng, trong nửa vòng có miếu.

Bà ta cầm trâm, và bà ta cài trâm vào tóc tôi.

Trâm vào tóc thì lạnh chạy dọc da đầu, rồi dừng, rồi thành ấm.

Bà Sáu cài xong thì bà ta nói một câu.

Trước câu đó, bà ta giữ tay tôi một lúc, và bàn tay bà ta ấm bất thường.

Tay người già thường lạnh về đêm.

Tay bà ta ấm như tay người đang cầm trầm hương.

"Con ngủ đi." Bà ta nói.

"Nhớ một điều: ở trong mơ, nếu có ai đưa tay, con đừng nắm ngay."

"Vậy con làm gì?"

"Con đưa tay mình ra trước." Bà ta nói.

"Người sống thì mình chọn trước, chứ không phải chờ người khác chọn."

Tôi nhắm mắt.

Lửa nhỏ cháy ở phía nam, và nhang cháy dọc ở phía miếu, và chuông ngựa ở dưới chân dốc thỉnh thoảng kêu một tiếng.

Tôi đếm hơi thở, như mọi khi.

Đếm tới bốn mươi mấy thì tôi chìm.

Chìm tới chỗ giữathức và ngủ, chỗ mà tôi đã từng đi qua hai lần, và hai lần đó tôi đều không quay lại được.

Lần này tôi không cưỡng.

Tôi để mình rơi, và tôi thả lỏng tay, và tay tôi vẫn cầm bút, và bút chạm vào trang giấy cuối của cuốn sổ.

Bà Sáu nói đúng, có một điều bà ta không nói.

Người định đi vào trong thì phải để tay làm việc trước, vì đầu óc sẽ không theo được.

Đầu óc ở lại bên ngoài.

Bàn tay thì xuống dưới.

🔥 Kết thúc chương 16

(Hết chương 16)