Chương 170: Chiếc máy ở bàn thờ

Phòng của chú luật sư ở tầng ba.

Phòng đó có ô cửa sổ, và ô cửa sổ đó nhìn ra đường, và ở trên đường đó có cây.

Chú ấy nghe tôi nói, và chú ấy không ngắt, và chú ấy ghi ở trên giấy, và bút của chú ấy kêu.

Rồi chú ấy để bút xuống.

"Cô Mai."

Việc mà cô muốn thì là việc này: cô muốn tên «Trần Thị Bống» có ở trên giấy.

"Việc đó chú phải nói việc thật."

Chú ấy lấy cái kính ra.

"Cái pháp luật không có việc «cấp tên» cho người đã chết."

Cái pháp luật có việc đăng ký việc sinh, việc tử, và việc cải chính giấy tờ.

"Mẹ của cô không có giấy tờ nào để cải chính."

Tôi ngồi im.

"Giấy khai tử của mẹ cô có tên «Trần Thị Ngọ»."

Giấy đó là giấy của người khác.

Không khí trong phòng khô, và cổ của tôi cũng khô theo.

"Nên chú không xin cải chính giấy đó được, vì chú thì phải chứng minh người chết tên là Bống."

"Người chết là người có tên Ngọ."

Chú ấy đeo cái kính lên.

"Mà chú thì có một đường."

Đường đó là đường của việc xác nhận nhân thân, và đường đó chú đã nói với cô.

Đường đó cần người làm chứng.

"Người làm chứng phải nói việc đó ở trước cơ quan, và lời nói đó phải ở lại."

"Ở lại bằng cái gì?"

"Bằng giấy, và bằng hình, và bằng tiếng."

Chú ấy nhìn tôi.

"Gười làm chứng đó bảy mươi mốt tuổi."

"Nên việc đó phải làm ngày mai."

"Không phải tuần sau."

🖤

Sáng hôm sau thì chị Trang tới với cái máy quay, và máy đó ở trên chân ba chân, và chân đó bằng nhôm.

Cô Bảy ngồi ở cái chiếu, và cô ấy mặc chiếc áo màu nâu.

Trong phòng không có tiếng gì ngoài tiếng của giấy.

Cô ấy chải tóc, và tóc đó bạc, và cô ấy cài trâm.

Chiếc bàn thờ ở sau cô ấy, và ở trên chiếc bàn thờ đó có tấm ảnh.

Đèn ở trên chiếc bàn thờ đó sáng, và sáng đó vàng.

Chú luật sư ngồi ở chiếc ghế bên trái, và chú ấy để cái máy ghi âm ở trên chiếu, và máy đó có đèn đỏ.

Chị Vy ngồi ở góc, và chị ấy cầm quyển tập giấy, và tay của chị ấy để ở trên đầu gối.

Cô ấy nhìn cái máy quay lâu.

"Cô ấy nói việc này có ai nghe?"

Chú luật sư trả lời:

"Bà nói việc này toà nghe."

"Ình này ở trong hồ sơ."

"Hồ sơ đó ai thì cũng đọc được, khi toà thì cho đọc."

Cô ấy gật đầu, và cô ấy kéo cái vạt áo, và cô ấy ngồi thẳng.

Tôi nghĩ tới mẹ tôi, rồi tôi thôi nghĩ tới mẹ tôi.

"Cô nói."

Chị Trang bật cái máy, và máy đó kêu một tiếng nhỏ, và đèn đỏ của máy đó sáng.

💔

Chú luật sư hỏi tên, tuổi, chỗ ở, và cô ấy trả lời, và giọng của cô ấy rõ.

Rồi chú ấy hỏi câu thứ nhất:

"Bà làm việc hộ tịch ở xã này từ năm nào tới năm nào?"

"Từ năm một ngàn chín trăm bảy mươi chín tới năm một ngàn chín trăm chín mươi bảy."

Cô làm việc đó mười tám năm.

"Cô không có cái quyết định, vì cô thì là người làm việc đó theo lệnh của ông chủ tịch."

Cô ấy nói câu đó, và mắt của cô ấy nhìn cái máy.

"Ô không có cái bằng."

"Cô học tới lớp bốn."

"Cô đánh máy bằng hai ngón tay."

Chú ấy hỏi câu thứ hai:

"Bà có biết người tên là Trần Thị Bống không?"

Tôi đợi thêm một chút, và cái đợi đó không khó chịu.

Cô ấy im lâu.

"Cô biết."

"Chị Bống ở ngôi nhà ở giữa hẻm, và ngôi nhà đó có cửa màu xanh, và cửa đó chị ấy quét cái sân mỗi sáng."

Cô ấy nói câu đó, và giọng của cô ấy chậm.

"Ô biết chị ấy từ năm một ngàn chín trăm bảy mươi."

"Năm đó chị ấy đi cái ghe ở cửa biển, và ghe của chị ấy chở cá."

Cô ấy cầm chiếc ly nước, và tay của cô ấy run, và cô ấy uống một cái.

"Ô biết việc chị ấy không có giấy tờ."

"Cô biết việc đó, vì cô thì ngồi ở chiếc bàn đó, và cô ghi tên của người ta vào quyển sổ."

"Ăm một ngàn chín trăm bảy mươi chín, bà đã làm cái gì?"

Cô ấy để chiếc ly xuống, và cô ấy nhìn tấm ảnh ở trên chiếc bàn thờ.

"Cô đã làm việc mà cô thì không có quyền làm."

"Cô lấy tên của một người đã chết, và cô ghi tên đó vào giấy khai sinh của con của chị Bống."

Cô ấy nói câu đó, và giọng của cô ấy không đổi.

"Ô làm việc đó cho mười một người."

"Cô nhớ tên của mười một người đó."

Chị Trang nhìn tôi, và chị ấy không nói.

Có ai đi ở ngoài hành lang, và bước chân của người đó chậm.

"Bà đọc tên của mười một người đó."

Cô ấy nhắm mắt, và cô ấy đọc, và giọng của cô ấy đều, và giọng đó như giọng của người ta đọc kinh.

"Nguyễn Thị Hai."

"Trần Thị Bống."

"Lê Thị Đầy."

"Nguyễn Văn Đực."

"Trần Thị Lựu."

"Phạm Thị Đậu."

Nguyễn Thị Mận.

Lê Văn Hạp.

Trần Thị Cúc.

Nguyễn Văn Lộc.

"Người thứ mười một cô không có tên, vì người đó đi Campuchia, và người đó không có ai."

Ngôi nhà im, và cái máy quay kêu, và đèn đỏ của máy đó sáng.

Tôi nghe tiếng của đồng hồ ở trên tường, chậm và đều.

🌙

Chú luật sư hỏi câu cuối, và giọng của chú ấy chậm:

"Bà Bảy."

"Người tên là Trần Thị Bống đã chết."

Tên của bà ấy không có ở trên giấy nào.

"Vậy thì chú hỏi bà một việc: bà có cái gì để chứng minh việc bà ấy là người đó?"

Cô ấy mở mắt.

"Cô có tờ giấy."

Cô ấy đứng lên, và cô ấy đi vào căn buồng, và cô ấy mở chiếc tủ, và cô ấy lấy ra một cái phong bì.

Cái phong bì đó dán lại ba lần, và phong bì đó có chữ «B» ở góc.

Cô ấy để cái phong bì đó ở trên chiếu.

"Tờ này là tờ mà chị Bống nộp ở xã năm một ngàn chín trăm bảy mươi chín."

Cô giữ bản của cô.

"Bản thật xã đem đi, và bản thật đó ở huyện."

Chú luật sư mở cái phong bì, và tờ ở trong phong bì đó mỏng.

Ánh sáng trong phòng không đổi, vẫn trắng như lúc đầu.

Tờ đó có chữ viết tay, và chữ đó xấu, và mực đó đen.

«ĐƠN XIN ĐĂNG KÝ KHAI SINH.

Tôi tên là Trần Thị Bống, không có giấy tờ.

Tôi xin đăng ký cho con tôi.

Nếu tôi không có giấy tờ tôi xin lấy tên Trần Thị Ngọ.

Dưới đây là dấu tay của tôi.»

Ở dưới chữ đó có một dấu tay, và dấu đó đỏ.

Dấu đó mờ, và ở bên cạnh dấu đó có chữ «VTB» bằng cái mực tím.

Chị Vy đứng lên, và chị ấy đi tới cái chiếu.

"Chữ «Trần Thị Bống» này là chữ của ai?"

Cô ấy im.

"Chữ đó là chữ của cô."

"Chị Bống không biết chữ."

"Cô viết cái đơn đó, và cô đọc đơn đó cho chị ấy nghe, và chị ấy ấn dấu tay."

Cô ấy nói câu đó, và cô ấy nhìn dấu tay.

"Hữ «Trần Thị Bống» đó là chữ duy nhất mà cô thì viết tên đó."

Trong phòng có mùi của gỗ cũ, và mùi đó không rời đi.

Cô viết tên đó một lần, ở tờ này.

"Cô không viết tên đó lần nào nữa, vì sau ngày đó chị ấy là chị Ngọ."

🧩

Chú luật sư cầm tờ giấy đó bằng hai tay, và chú ấy nhìn dấu tay lâu.

"Tờ này là tờ quan trọng nhất trong vụ án này."

Tờ này chú phải nói việc này: tờ này có tên «Trần Thị Bống» do bà viết.

Tờ này có dấu tay của người không biết chữ.

Nên tờ này không chứng minh việc bà Bống tên là Bống.

"Tờ này chứng minh việc: có một người đã tự khai tên đó, và người đó đã ấn dấu tay."

Cô ấy gật đầu.

"Ản thật ở huyện."

"Ản thật đó có dấu tay đó."

Tôi nghe tiếng của chính tôi khi tôi đứng lên.

"Dấu tay đó là dấu tay duy nhất mà chị Bống để lại ở trên giấy của nhà nước."

Cô ấy nói câu đó, và cô ấy ngồi xuống cái chiếu, và lưng của cô ấy mệt.

Rồi cô ấy nói câu mà tôi thì không nghĩ tới:

"Chú ơi."

"Cô có một việc cô xin."

Chú ấy nhìn cô ấy.

"Bà nói."

"Cô cũng có tên ở trên giấy."

"Tên đó là «Nguyễn Thị Bích»."

Mà tên đó không phải tên của cô.

"Tên của cô là tên mà mẹ cô đặt, và tên đó là «Bích» mà không có họ, vì mẹ cô không có họ."

Ngôi nhà im, và cái máy quay vẫn quay.

"Ô đi học bằng tên của con của bà chủ tịch xã lúc đó."

Con đó chết năm một ngàn chín trăm năm mươi tám, và cô sinh năm một ngàn chín trăm năm mươi lăm.

"Nên cô đi học bằng tên đó, và cô đi làm bằng tên đó, và cô về hưu bằng tên đó."

Cô ấy nói câu đó, và giọng của cô ấy nhỏ.

"Cô nói việc đó bây giờ, vì cô thì bảy mươi mốt tuổi."

"Cô không có con, và cô không có ai thì nhận tên đó."

Tôi để mắt ở trên mặt bàn, và tôi không nhìn ai.

Chị Vy ngồi xuống cạnh cô ấy, và chị ấy cầm tay của cô ấy.

"Cô ơi."

"Cô muốn cái gì?"

Cô ấy nhìn cái máy quay.

"Cô muốn cột thứ tư có thêm một dòng nữa."

Dòng đó có chữ «Nguyễn Thị Bích», và ở cạnh chữ đó có chữ «tên khai sinh: Bích».

"Cô muốn dòng đó ở dưới dòng của chị Bống."

Cô ấy nói câu đó, và cô ấy cười, và cười đó làm mặt của cô ấy nhăn.

"Cô làm việc đó cho chị Bống, và cô không xin cái gì cho cô."

"Mà cô thì xin dòng đó, vì cô thì muốn tên của cô ở chỗ mà người ta đọc."

Chú luật sư ghi, và bút của chú ấy kêu.

Rồi chị Trang tắt cái máy, và đèn đỏ của máy đó tắt, và ngôi nhà im.

Rồi trong phòng lại im, và tôi nghe tiếng của mình.

Cô ấy nói câu cuối, và câu đó không có ở trong cái máy:

"Cô Mai."

"Cô còn một việc nữa cô phải nói."

"Mà việc đó cô nói ngày mai."

"Hôm nay cô mệt."

🔥 Kết thúc chương 170

(Hết chương 170)