Chương 126: tên không có trong sổ
Ông Thịnh ngồi xuống cái ghế đẩu đối diện tôi.
Ông ấy đặt cái hộp sắt lên cái bàn, hai tay đặt lên nắp hộp, và ông ấy ngồi im rất lâu.
Rồi ông ấy nói:
"Cô cho tôi cái nước."
Tôi đi rót nước.
Khi tôi quay lại thì ông ấy vẫn ngồi y như vậy, hai tay trên nắp hộp, như người ta giữ một con vật.
Ông ấy uống hết cái ly.
Rồi ông ấy nói:
"Cái hộp này tôi giữ từ năm 1993."
Ông ấy nói:
"Ba chục ba năm. Tôi chưa mở nó ra lần nào."
Ngoài ngõ có một chiếc xe máy đi qua, và tiếng của nó thì xa dần, rồi mất.
Tôi nói:
Tôi không nói gì.
"Ông mở đi."
Ông ấy nói:
"Cô mở đi. Tôi mở thì tôi không nói được."
Tôi đứng dậy.
Cái nắp hộp gỉ, phải ấn mạnh mới bật. Bên trong có mùi giấy ẩm và mùi sắt.
🖤
Trong hộp có bốn thứ.
Thứ nhất là một xấp ảnh thẻ, cột bằng dây thun, đã khô và dính vào nhau.
Thứ hai là một quyển sổ nhỏ, bìa vải đen, cỡ bằng bàn tay.
Thứ ba là một phong bì giấy, không dán, trong đó có mấy tờ giấy gấp làm tư.
Thứ tư là một tờ giấy vàng, gấp lại, có một con đường cắt ở mép trái.
Tôi lấy xấp ảnh ra trước.
Tôi gỡ cái dây thun. Nó đứt.
Tôi lật từng tấm ảnh.
Ảnh thẻ, đen trắng, cỡ ba bốn. Mỗi tấm ảnh có một cái mặt người, chụp thẳng, không cười.
Và ở mặt sau mỗi tấm ảnh, có một tên, viết bằng bút bi, cùng một cái nét.
Tôi đếm. Bốn mươi bảy cái.
Tôi đếm lại lần nữa, xếp chúng thành từng chồng mười cái.
Bốn chồng mười, và một chồng bảy.
Rồi tôi đọc tên ở mặt sau của mấy tấm ảnh đầu.
Nguyễn Văn Bảy.
Trần Thị Lý.
Lê Thị Hạnh.
Phạm Văn Đông.
Những tên mà tôi không biết cái mặt nào.
Tôi nói:
"Bốn mươi bảy."
Ông ấy nói:
"Ừ."
Tôi nói:
"Ông cắt tấm ảnh ở đâu ra?"
Ông ấy nói:
"Ở trong hồ sơ cũ."
Ông ấy nói:
"Hồi đó mỗi hồ sơ đều có một tấm ảnh. Người ta dán tấm ảnh vào tờ khai, rồi đóng dấu lên trên."
Ông ấy nói:
"Mà dấu thì đóng lên cái mặt."
Mùi nhang cũ vẫn còn ở trong tường, và nó trộn với mùi mưa của buổi sáng.
Tôi nói:
"Vậy ông cắt cái mặt ra."
Ông ấy nói:
"Tôi cắt cái mặt ra, trước khi người ta đóng dấu."
💔
Tôi lấy quyển sổ nhỏ.
Nó là quyển sổ giao nhận chìa khóa.
Mỗi trang là một ngày, một tên, một chữ ký.
Trang đầu là năm 1993. Trang cuối là tháng Mười năm nay.
Tôi lật tới trang cuối.
Dòng cuối cùng có một chữ ký. Nét chữ nghiêng, nhỏ, đuôi kéo dài.
Và tên ở trên chữ ký đó.
Trần Thị Ngọ.
Dấu ở chữ Ngọ là một móc.
Tôi nhìn ông ấy.
Ông ấy nói:
"Tôi biết cô nhìn cái gì."
Ông ấy nói:
"Tôi không viết cái đó."
Tôi nói:
Tôi gật.
"Ai viết?"
Ông ấy nói:
"Cô ấy viết."
Nắng thì dời một chút, và bóng của cái cửa sổ thì dài ra trên nền nhà.
Tôi nói:
"Cô nào?"
Ông ấy nói:
"Cô mặc cái áo nâu. Cô đi cái dép trắng."
Tôi nói:
"Cô đó tên Hòa."
Ông ấy nói:
"Tôi không biết tên."
Ông ấy nói:
"Tôi chỉ biết cái mặt. Mà cái mặt đó thì giống cái mặt của một người trong xấp ảnh này."
Ông ấy nói:
"Cho nên tôi không nói gì."
Ông ấy nói:
"Người ta tới mượn chìa khóa."
"Người ta ký."
"Tôi mở tủ."
"Rồi tôi đóng tủ."
Ông ấy nói:
"Ba chục năm nay tôi chỉ làm có chuyện đó."
🌙
Cái ly trong tay tôi đã hết nước mà tôi không biết.
Tôi đứng dậy, đi rót thêm một ly nữa, và tôi đứng ở cái bếp một lúc.
Cái bếp của mẹ tôi.
Cái bệ xi măng.
Cái ấm nhôm.
Tôi đứng đó, và tôi nghĩ: ba chục ba năm.
Ba chục ba năm giữ một cái hộp mà không mở.
Tôi không giữ nổi một cái hộp ba chục ba năm.
Tôi rót thêm nước cho ông ấy.
Rồi tôi nói:
"Ông ơi. Chuyện năm 1975."
Ông ấy ngừng lại giữa cái động tác cầm ly.
Rồi ông ấy nói:
"Ai kể cô?"
Tôi nói:
"Không ai kể. Con đoán."
Ông ấy nhìn tôi.
Tôi nói:
"Con đoán vì ông ba chục năm không mở cái hộp này. Mà ông vẫn tới đám giỗ của ông Lộc, năm nào cũng tới."
Tiếng quạt ở trên trần vẫn kêu, đều, và nó không cho căn phòng im hẳn.
Tôi nói:
Tôi nhìn xuống, và tôi đợi.
"Người ta chỉ giữ chuyện của một người mà người ta nợ."
Ông ấy đặt cái ly xuống.
Rồi ông ấy nói:
"Năm 1975, tôi mười chín tuổi."
Ông ấy nói:
"Tôi làm việc đưa thư ở xã. Tôi đạp cái xe đạp cũ, tôi đi từ xã này sang xã kia."
Ông ấy nói:
"Cái tháng Chạp năm đó, xã mất một cái bao gạo."
Ông ấy nói:
"Người ta nói tôi lấy."
Ông ấy nói:
"Người ta gọi tôi lên căn phòng họp. Có bảy người ngồi."
Ông ấy nói:
"Tôi nói tôi không lấy. Mà tôi không có ai làm chứng."
Ông ấy nói:
"Rồi bà đó đứng lên."
Ông ấy nói:
"Bà ấy nói: buổi chiều đó nó ngồi ở cái quán tôi."
"Nó uống một cái nước."
"Tôi nhớ."
Ông ấy nói:
"Bà ấy nói một câu, mà câu đó cứu tôi."
Ông ấy nói:
"Rồi bảy người đó tin bà ấy. Vì bà ấy là người không bao giờ nói sai."
Ông ấy nói:
"Tôi hỏi bà ấy: sao bà biết con ngồi đó?"
Ông ấy nói:
"Bà ấy nói: tôi không biết. Mà tôi biết chuyện cái bao gạo không phải của mày."
Ông ấy nói:
"Từ ngày đó tôi nợ bà ấy một chuyện."
Ông ấy nói:
"Mà tôi trả cái nợ đó bằng cách bán tên của bà ấy."
Căn phòng im.
Ngoài hẻm có tiếng một cái xe tải đi qua, và cái ly nước trên bàn rung một cái.
🧩
Tôi nói:
"Năm 2009."
Ông ấy nói:
"Ừ."
Tôi nói:
"Vì sao?"
Ông ấy im rất lâu.
Rồi ông ấy nói:
"Vợ tôi bệnh."
Ông ấy nói:
"Năm đó vợ tôi bệnh. Bệnh ở cái chỗ mà muốn chữa thì phải xuống bệnh viện ở dưới."
Ông ấy nói:
"Tôi không có tiền."
Ông ấy nói:
"Rồi có một người tới căn phòng tôi. Người đó nói: ông đưa tôi trang đó, tôi đưa ông phong bì."
Ông ấy nói:
"Tôi hỏi: trang nào?"
Ông ấy nói:
"Người đó nói: trang có tên đó."
Ông ấy nói:
"Tôi nói: trang đó thì không phải của tôi."
Ông ấy nói:
"Người đó nói: trang đó cũng không phải của người trong đó. Trang đó là của xã."
Ông ấy nói:
"Tôi đưa."
Rồi ông ấy nói:
"Tôi đưa một trang. Mà tôi giữ lại một trang khác."
Ông ấy nói:
"Vì tôi biết, nếu người ta cần trang đó, thì trang tôi giữ lại sẽ có một ngày người ta cần tới."
Ông ấy mở phong bì giấy.
Trong đó có mấy tờ giấy gấp làm tư. Ông ấy không lấy ra.
Ông ấy nói:
"Mấy tờ này là mấy đơn xin cấp lại giấy tờ. Người ta nộp từ năm 2011 tới năm 2019."
Ông ấy nói:
"Mỗi đơn có một tên. Mà tên nào cũng có dấu sai."
Ông ấy nói:
"Tôi giữ, vì một ngày nào đó, dấu sai sẽ là cái chứng."
Rồi ông ấy lấy tờ giấy vàng ở dưới cùng ra.
Tờ đó gấp bốn, mép trái có một con đường cắt, con đường cắt đã ngả nâu.
Ông ấy mở nó ra trên cái bàn.
Đó là một trang của quyển sổ hộ khẩu, quyển sổ cũ, in bằng máy chữ, có những cái ô kẻ.
Ở trên cùng có một dòng: SỔ HỘ KHẨU. Năm 1975.
Rồi tới tấm bảng.
Bốn cột.
Họ tên.
Năm sinh.
Quan hệ với chủ hộ.
Ghi chú.
Trong tấm bảng đó có bốn tên.
Tôi đọc từ trên xuống.
Tên thứ nhất: Trần Văn Lộc.
Tên thứ hai: Nguyễn Thị Mùi.
Tên thứ ba: Trần Thị Bảy.
Tên thứ tư: Trần Thị Mại.
Tôi đọc lại lần thứ hai.
Rồi tôi nói:
"Không có."
Ông ấy nói:
"Không có."
Một người đi ngang con hẻm, và dép của người đó thì kêu trên nền đá.
Tôi nói:
Tôi không nói gì.
"Trong quyển sổ hộ khẩu năm 1975, bà tôi không có tên là Trần Thị Ngọ."
Ông ấy nói:
"Bà ấy có tên là Trần Thị Bảy."
Ông ấy nói:
"Bảy là thứ của bà ấy trong ngôi nhà. Không phải tên."
Ông ấy nói:
"Người ta ghi thứ, vì người ta không biết tên."
Tôi ngồi xuống.
Tôi nói:
"Cho nên tên đó…"
Ông ấy nói:
"Tên đó chỉ có ở hai cái chỗ."
Ông ấy nói:
"Ở tờ giấy năm 1927. Và ở tờ giấy năm 1954."
Ông ấy nói:
"Mà hai tờ đó thì không có trong quyển sổ của xã."
Tôi lấy quyển sổ tay an nhàn ra.
Tay tôi run, nên chữ đầu tiên nó ngoằn ngoèo.
Tôi viết:
"Điều mười chín: người không có trong sổ thì không phải người không có."
"Người đó là người mà quyển sổ không dám ghi."
Rồi tôi đánh một dấu tích.
Rồi tôi nói:
"Ông ơi. Trang này, ông cho tôi giữ."
Ông ấy nói:
"Tôi mang tới để trả."
Ông ấy nói:
"Mà trả cho ai thì tôi phải coi."
Ông ấy nhìn tôi, và ông ấy nói:
"Cô có móc đó không?"
Tôi nói:
"Con không có."
Ông ấy nói:
"Vậy thì cô chưa phải người đó."
Tôi nói:
"Nhưng con là cháu của bà ấy."
Ông ấy nói:
"Cháu thì không đủ."
Rồi ông ấy đứng dậy.
Ông ấy nói:
"Người mà tên này thuộc về, người đó phải viết được móc."
Ông ấy nói:
"Mà móc thì không phải dấu. Móc là cách người ta gọi tên mình."
Ông ấy đi ra tới cửa.
Rồi ông ấy dừng lại, và ông ấy nói một câu mà tôi nghe như một cái cửa mở ra lần thứ hai:
"Cô về hỏi bà bán nước ở đầu hẻm."
Ông ấy nói:
"Bà ấy biết ai còn viết được móc."
Tôi nói:
"Bà ấy mất rồi."
Ông ấy nói:
"Tôi không nói bà ấy."
Ông ấy nói:
"Tôi nói cái quán nước ở đầu hẻm."
Tôi nói:
"Cái quán đó bây giờ không có ai bán."
Ông ấy nói:
"Tôi biết."
"Mà cái ghế đẩu thì vẫn còn đó."
"Mỗi sáng, có một người tới ngồi ở cái ghế đó."
"Người đó không bán gì. Người đó ngồi chừng nửa tiếng, rồi đi."
Tôi nói:
"Người đó là ai?"
Ông ấy nói:
"Cô ra đó sớm thì cô biết."
🔥 Kết thúc chương 126
(Hết chương 126)
