Chương 124: Đám giỗ ngày mười tám
Đám giỗ bắt đầu lúc bốn giờ chiều.
Nhưng cô Lệ bảo tôi tới lúc ba giờ.
Cô ấy nói:
"Con tới sớm."
"Con ngồi ở cái bàn ngoài."
"Con đừng vô trong."
Mùi nhang cũ vẫn còn ở trong tường, và nó trộn với mùi mưa của buổi sáng.
Tôi nói:
Tôi gật.
"Vì sao ạ?"
Cô ấy nói:
"Vì người đó tới thì người đó sẽ đứng ở ngoài. Người đó không vô trong ngôi nhà đó bao giờ."
Tôi nói:
"Sao cô biết?"
Cô ấy nói:
"Mười bảy năm rồi. Người đó tới đám giỗ nào cũng đứng ở ngoài."
Cô ấy nói:
"Người ta đứng ở ngoài không phải vì người ta không có quyền vô."
Cô ấy nói:
"Người ta đứng ở ngoài vì người ta không dám vô."
Duy gọi cho tôi lúc hai giờ.
Nó nói: cô mang theo cái gì?
Tôi nói: con không mang gì.
Nó nói: tốt. Đừng mang máy ghi âm.
Tôi nói: sao?
Nó nói: vì người đó sẽ thấy.
Nếu người đó thấy thì người đó sẽ không nói câu quan trọng.
Nó nói: với lại, nếu cô ghi âm mà không nói cho người ta biết, thì băng đó không dùng được ở cái chỗ khác.
Tôi nói: vậy con làm gì?
Nó nói: cô nhớ.
Cô nhớ hết.
Rồi tối cô kể cho tôi, tôi viết ra.
Nó nói: trí nhớ của một người thì không phải bằng chứng.
Mà ba cái trí nhớ thì là một câu chuyện mà người ta không chối được.
Tôi về nhà thay đồ.
Tôi mặc cái áo sơ mi màu xám, cái quần đen, và đi đôi dép nhựa trắng của cô Lệ.
Cái dép hơi rộng. Ở cái quai bên trái có một cái lỗ nhỏ, đúng như cô ấy nói.
Tôi đứng trước cái gương và tôi thấy mình giống một người khác.
Không phải người ở Canada.
Cũng không phải người viết sách về cách sống an nhàn.
Một người đi đôi dép của cái chợ này.
Bà Nhàn đứng ở cửa. Bà ấy nhìn chân tôi, rồi bà ấy nói:
"Cô đi cái đó thật à?"
Tôi nói:
"Dạ."
Bà ấy nói:
"Thế thì đi."
🖤
Nhà bà Tư ở cuối hẻm, ngôi nhà có cái cổng sắt và một cái sân rộng trồng hai cái cây mai.
Chúng tôi tới lúc ba giờ rưỡi.
Trong sân đã kê hai cái bàn nhựa. Trên bàn có một cái mâm, một cái bình trà, mấy cái ly.
Bà Tư đang ngồi ở cái ghế đẩu, tay cầm một cái quạt giấy.
Bà ấy thấy tôi thì không đứng dậy.
Bà ấy nói:
"Cô tới rồi."
Tôi nói:
"Dạ. Con xin phép."
Bà ấy nói:
"Ngồi đi. Mà ngồi ở cái bàn ngoài."
Tôi ngồi xuống.
Tôi nhìn cái bàn thờ trong nhà.
Trên đó có một cái di ảnh nhỏ, đen trắng, của một người đàn ông mặc áo the, đầu đội khăn.
Bà Tư nói:
"Ông Lộc đó."
Tôi nói:
"Dạ."
Bà ấy nói:
"Ông ấy mất năm 1975. Mà tôi thì không có họ hàng với ông ấy."
Bà ấy nói câu đó y như cô Lệ nói. Như một câu đã được tập nhiều lần.
Rồi bà ấy nói:
"Mà tôi làm giỗ cho ông ấy ba chục năm rồi."
💔
Người ta tới.
Mười hai người. Có người đi xe máy, có người đi bộ.
Có chị bán thịt ở đầu chợ.
Có chú sửa xe ở cái quán bên kia đường.
Có hai người già mà tôi không biết.
Ai cũng chào bà Tư, ai cũng vào thắp một cái nhang, rồi ra ngồi.
Cái mâm giỗ có một cái đĩa gà luộc, một cái đĩa xôi, một cái tô canh, và một cái chén nhỏ đựng muối.
Bà Tư tự bưng cái mâm ra, một mình.
Không ai phụ.
Chuyện đó là cái lệ.
Rồi bà ấy rót ba cái chén rượu, rót chậm, rót cho đầy.
Rồi bà ấy nói: ông về ăn cơm.
Rồi bà ấy đứng im một lúc, lưng thẳng, tay để trên cái bàn.
Tôi ngồi ở cái bàn ngoài, và tôi hiểu vì sao cô Lệ nói câu đó.
Người ta làm giỗ cho một người mà người ta đã mượn tên.
Cho nên cái mâm này không phải cái mâm cúng.
Cái mâm này là cái mâm trả.
Tôi ngồi ở cái bàn ngoài, và tôi không dám nhìn cái mâm đó lâu.
Mùi nhang trộn với mùi gà luộc. Mùi đó làm tôi nhớ cái bếp của mẹ tôi.
Mà tôi vẫn nhìn.
Bốn giờ.
Cái cổng kêu.
Một người nữ đi vào.
Bốn chục tuổi.
Áo sơ mi trắng, quần tây đen, tóc cắt ngắn.
Trên tay cầm một cái túi vải.
Người đó đi vào sân, và đứng ở cạnh cái cây mai thứ hai.
Không ngồi.
Không vô nhà.
Không thắp nhang.
Tôi nhìn tay của người đó.
Hai tay nắm lại, để trên cái bụng.
Tôi nhìn xuống cái cổ tay trái.
Có một cái vòng chỉ đỏ. Cột ba lần.
Rồi tôi nhìn xuống chân người đó.
Người đó đi một đôi dép nhựa trắng.
Đôi dép mới.
Cái quai không có cái lỗ.
Bà Nhàn ngồi bên cạnh tôi.
Bà ấy không nói gì.
Bà ấy chỉ đặt tay lên tay tôi.
🌙
Tôi đứng dậy.
Tôi đi qua cái sân. Tôi đứng trước mặt người đó.
Tôi nói:
"Cô ơi. Con chào cô."
Người đó nhìn tôi.
Rồi người đó nhìn xuống chân tôi.
Và người đó im.
Không phải im của người ta không có gì để nói.
Im của người ta vừa nhận ra một cái gì.
Tôi nói:
"Cô đi đôi dép này mười bảy năm trước."
Người đó nói:
"Cô nhầm rồi."
Nắng thì dời một chút, và bóng của cái cửa sổ thì dài ra trên nền nhà.
Tôi nói:
Tôi nhìn xuống, và tôi đợi.
"Con không nhầm. Cô đi đôi dép này tới tạp hóa của cô Lệ, tháng Ba năm 2009."
Tôi nói:
"Cô nói với cô Lệ: Bống dặn con tới lấy phong bì."
Người đó nói:
"Tôi không biết cô Lệ nào."
Tôi nói:
"Cô Lệ bán tạp hóa ở ngôi nhà thứ hai, đầu hẻm."
"Cô ấy mua hai đôi dép này ở cái chợ này. Cô ấy còn giữ một đôi."
Tôi nói:
"Cô ấy nhớ cái lỗ ở cái quai. Mà cô ấy cũng nhớ cái vòng chỉ đỏ."
Người đó đưa tay trái ra sau lưng.
Một cái động tác rất nhỏ. Rất nhanh.
Nhưng tôi đã thấy.
Tôi nói:
"Cô vừa giấu cái vòng đi."
Rồi tôi nói:
"Mà cô giấu thì muộn rồi."
Người đó nhìn tôi rất lâu.
Rồi người đó nói một câu mà tôi không nghĩ tới:
"Cô là Bống thật à?"
🧩
Tôi nói:
"Con là Bống."
Người đó nói:
"Tôi tưởng cô không về."
Rồi người đó nói:
"Tôi tưởng không có ai về."
Bà Tư ở trong sân nói vọng ra:
"Hòa. Vô đây."
Người đó tên Hòa.
Người đó đi vào, và lần này thì người đó vô nhà thật.
Người đó đứng trước cái bàn thờ, thắp một cái nhang, cắm vào lư hương, rồi quỳ xuống, lạy ba lạy.
Rồi người đó nói, mà không quay lại:
"Con là cháu của bà Mùi."
Tôi đứng ở cửa.
Tôi nói:
"Con biết."
Hòa nói:
"Mẹ con mất năm con lên ba. Bà ngoại nuôi con."
Tiếng quạt ở trên trần vẫn kêu, đều, và nó không cho căn phòng im hẳn.
Hòa nói:
"Bà ngoại con mất năm 2009. Con hai mươi ba tuổi."
Hòa nói:
"Tờ khai đó là con viết."
Cái sân im.
Mười hai người ngồi ở hai cái bàn, không ai nói.
Có chị bán thịt đứng dậy, đi ra ngoài cổng, rồi đứng đó.
Hòa nói:
"Con không viết tên của cô."
Tôi nói:
Tôi không nói gì.
"Nhưng cô ký."
Hòa nói:
"Con ký."
Tôi nói:
"Ai đưa tên cho cô?"
Hòa im.
Rồi cô ấy nói:
"Người ở căn phòng đất."
Một người đi ngang con hẻm, và dép của người đó thì kêu trên nền đá.
Tôi nói:
"Ông Khang?"
Hòa nói:
"Không phải ông Khang."
Hòa nói:
"Ông Khang thì lo cái máy. Còn người lo tấm giấy thì là một người khác."
Tôi nói:
"Ai?"
Hòa nói:
"Con không biết tên. Con chỉ biết cái chức."
Hòa nói:
"Người đó là người giữ quyển sổ giao nhận chìa khóa."
Bà Tư nói, từ trong nhà, giọng bằng phẳng:
"Người đó tên Thịnh."
Cái sân im hơn nữa.
Bà Tư nói:
"Ở xã này, người giữ chìa khóa thì giữ cái tủ. Mà người giữ cái tủ thì giữ quyển sổ."
Bà ấy nói:
"Ba chục năm nay người đó không đổi."
Rồi bà ấy nói:
"Mà ba chục năm nay người đó cũng không có con."
Ở đâu đó có tiếng chó sủa một tiếng, rồi im.
Tôi nói:
Tôi gật.
"Sao bà biết?"
Bà ấy nói:
"Vì đám giỗ này."
Bà ấy nói:
"Người đó tới đám giỗ này từ năm 1993."
"Mà chưa bao giờ đi một mình."
"Chưa bao giờ có ai đi với."
Bà ấy nói:
"Người không có con thì hay tới đám giỗ của người khác."
Tôi lấy quyển sổ tay an nhàn ra.
Tôi ngồi xuống cái ghế đẩu ở cạnh cái cửa, và tôi viết:
"Điều mười bảy: người giữ chìa khóa thì không phải người mở cửa."
"Mà người giữ quyển sổ thì là người chọn ai được vô."
Rồi tôi đánh một dấu tích.
Rồi tôi nói với Hòa:
"Cô ơi. Tờ khai sinh."
Hòa nói:
"Con giữ."
Tôi nói:
"Mười bảy năm?"
Hòa nói:
"Mười bảy năm."
Tôi nói:
"Vì sao cô giữ?"
Hòa nhìn cái bàn thờ.
Rồi cô ấy nói:
"Vì con biết sẽ có một ngày có người tới hỏi."
Tôi nói:
"Cô ơi. Hôm đó cô làm gì?"
Hòa nói:
"Con tới căn phòng đất lúc bảy giờ sáng."
"Người ta đưa cho con một tờ khai đã viết sẵn. Chỉ có một cái chỗ trống."
"Cái chỗ đó là cái chỗ ký."
Tôi nói:
"Cô có đọc không?"
Hòa nói:
"Con đọc. Con đọc hết."
"Rồi con nghĩ: bà ngoại con mất rồi. Tấm giấy này cũng chỉ là tấm giấy."
"Con nghĩ: người ta cần tờ này để làm quyển sổ cho sạch."
Rồi cô ấy nói:
"Con sai ở chỗ đó."
"Quyển sổ sạch thì có hại cho người không có trong quyển sổ."
Cô ấy nói:
"Mà con không muốn ngày đó, người tới hỏi, lại không có cái gì trong tay."
Rồi cô ấy nói:
"Nhưng mà con trả thì con phải lấy một cái giá."
Tôi nói:
"Bao nhiêu?"
Hòa nói:
"Con không lấy tiền."
Cô ấy nói:
"Con hẻm này tên là hẻm Bà Đen."
Cô ấy nói:
"Tên đó là tên bà ngoại con đặt. Mà người ta sắp đổi."
Cô ấy nói:
"Cô hứa với con một chuyện: ngày cô lấy lại được cái đất, cô đừng để người ta đổi tên của con hẻm."
Tôi đứng ở cái cửa đó, và tôi nghe tiếng nhang cháy trong lư hương.
Rồi tôi nói:
"Con hứa."
🔥 Kết thúc chương 124
(Hết chương 124)
