Chương 76: Quyển từ điển

Ba trăm hai mươi từ.

Đó là số từ Vy đếm được trong quyển vở ô ly, tối ngày hai mươi chín tháng Chín.

Con kẻ bảng bốn cột: từ, nghĩa, câu, người phụ trách.

Rồi con chia việc.

Mỗi người trong lớp học pha cà phê nhận hai mươi từ.

Hai mươi từ phải làm cho tôi nói được, viết được, và nhớ được.

Con nói với cả lớp, giọng nghiêm túc như một cô giáo:

"Mẹ cháu mất từ."

"Mỗi ngày mất một ít."

"Cho nên mỗi ngày mình phải cho mẹ thêm một ít."

Chú Tám hỏi: "Cho thêm bằng cách nào?"

Vy nói: "Bằng cách nói."

"Mỗi từ phải nói mười lần một ngày, và phải nói trong một câu có thật."

Cả lớp im.

Bà Út nói câu đó, và câu đó làm quán im ba giây.

Rồi chị Hạnh nói: "Bà nói gì nghe ghê vậy."

"Tôi bảy mươi hai."

Bà Út nói:

"Tôi nói thật."

"Mà thật thì không ghê."

Vy treo tờ giấy kẻ bảng lên tường, chỗ tấm bảng nhựa trắng có chữ PHIN.

Rồi con phát cho mỗi người một cây bút, và con nói:

"Mỗi người ghi hai mươi từ."

"Ghi xong mình chia nhau dạy."

Con nói tiếp, giọng của người đã nghĩ trước:

"Mỗi ngày mình kiểm tra một lần, buổi tối, trước khi đóng cửa."

Chú Tám hỏi ai kiểm tra.

Vy nói:

"Con kiểm tra."

"Con biết đủ chữ không?"

"Con biết đủ chữ để kiểm tra."

Con nói:

"Con học lớp bốn rồi."

Cả lớp cười, và cười đó làm quán ấm lên.

Tôi ngồi ở chiếc ghế nhỏ sau quầy.

Tôi nhìn chín người đang viết vào tờ giấy, và tôi nghĩ: cái này giống một lớp học thật.

Rồi bà Út nói: "Vậy thì bắt đầu đi."

"Tôi già rồi, tôi không có nhiều thời gian."

🖤

Từ của mỗi người.

Chú Tám nhận hai mươi từ, và từ đầu tiên chú chọn là.

"Vợ."

Chú nói: "Vợ."

"Người đàn bà lấy mình."

"Câu: vợ tôi mất năm ngoái, nhưng tôi vẫn pha hai ly."

Chú nói câu đó mười lần trong ngày, với mười người khác nhau.

Tới lần thứ bảy chú không nói được nữa, và chú ngồi xuống, và chú uống nước.

Anh Sơn chọn.

"Xe."

. Rồi.

"Bánh."

. Rồi.

"Khách."

. Rồi.

"Đường."

Anh nói:

"Khách."

"Người ta trả tiền cho mình."

"Câu: khách của tôi toàn người đi khám bệnh, họ không nói nhiều."

Chị Hạnh chọn.

"Mẹ."

. Chị nói chị chọn từ đó vì chị đã nói nó mỗi ngày bốn mươi năm, và chị không bao giờ nghĩ nó là một từ.

Bà Út chọn.

"Bún."

. Rồi.

"Riêu."

. Rồi.

"Nước dùng."

. Rồi.

"Hành."

Bà nói: "Nước dùng."

"Nước mình nấu từ xương."

"Câu: nước dùng phải hớt bọt, không hớt đục."

Bà nói xong bà đứng dậy, và bà bảo tôi đi theo bà ra chợ.

Chúng tôi đi bộ bốn trăm mét.

Bà đi chậm, và bà cầm tay tôi, và bà nói suốt đường, không phải nói với tôi, nói với chợ.

"Đây là hành."

"Hành lá, hành tím, hành tây."

"Ba thứ khác nhau, mà người ta hay gọi chung là hành."

"Đây là giá."

"Giá sống giòn, giá chần dai."

"Đây là mắm."

"Mắm cá, mắm tôm, mắm ruốc."

"Mắm nào cũng mặn, nhưng mặn khác nhau."

Bà dừng lại ở cái sạp quen, và bà nói với người bán: "Hôm nay con tôi đi theo."

"Nó đang học từ."

Người bán hàng nhìn tôi, rồi hỏi: "Học từ là học cái gì?"

Bà Út nói: "Học tên của mọi thứ, trước khi nó quên hết."

Người bán hàng cười, rồi chị ấy nói:

"Vậy tôi cũng dạy."

"Đây là bí đỏ."

"Đây là bí xanh."

"Đây là bí đao, người ta hay gọi là bí phấn."

Chúng tôi đứng ở chợ đó bốn mươi phút.

Tôi học được hai mươi bảy từ, và tôi mất mười chín từ khác trong lúc học.

Nhưng tôi nhớ hai mươi bảy từ đó tới bây giờ.

Nhi chọn.

"Tóc."

"Cắt."

"Gội."

"Nhuộm."

. Cô ấy nói cô ấy làm nghề này bảy năm và cô ấy chưa từng nói về tóc với ai ngoài khách.

Huy, mười bốn tuổi, chọn.

"Trốn."

. Nó nói: "Trốn."

"Không cho ai thấy mình."

"Câu: tối nào tôi cũng trốn ra ngoài đi ăn, mẹ tôi không biết."

Cả lớp cười.

Rồi Huy làm luôn. Nó đi ra sau chiếc tủ, nó ngồi xuống, và nó im.

Chúng tôi đợi. Ba mươi giây.

Rồi nó thò đầu ra, và nó nói:

"Trốn là vậy đó."

"Mình không đi đâu hết."

"Mình chỉ ngồi chỗ mình vẫn ngồi, mà không ai thấy mình."

Tôi nhìn chiếc tủ đó. Chiếc tủ gỗ tôi mua năm 2009, chiếc tủ đựng ly.

Tôi đã đứng sau quầy hai mươi tám năm, cách chiếc tủ đó một mét.

Tôi chưa từng biết một đứa trẻ có thể trốn ở đó.

Bảo chọn.

"Chú."

. Anh ta nói:

"Chú."

"Em trai của bố hoặc mẹ."

"Câu: chú tôi mất năm ngoái, và tôi vẫn gọi chú tôi mỗi khi tôi không biết phải làm gì."

Duy chọn hai mươi từ, và anh chọn toàn những từ khó: "Nhớ."

"Quên."

"Chờ."

"Tiếc."

"Giận."

"Thương."

Anh nói: "Mấy từ này không dùng để gọi đồ vật."

"Mấy từ này dùng để gọi người."

Rồi anh lấy một tờ giấy, và anh viết lên đó một câu, và anh đưa cho tôi.

"Em đọc đi."

Tôi đọc: "Hồi đó tôi có một người bạn tên Linh, và cô ấy chết lúc bốn giờ sáng, và tôi không có mặt."

Tôi đọc xong, và tôi ngẩng lên.

"Linh là ai?"

Duy nhìn tôi rất lâu.

"Linh là người đọc thứ hai."

Anh nói:

"Cô ấy chết vì hen, lúc bốn giờ sáng, và cô ấy ở trong sách."

"Tôi không nhớ cô ấy."

"Em không nhớ."

Anh nói:

"Nhưng em vừa đọc tên cô ấy."

Anh chỉ vào tờ giấy.

"Cho nên từ này em giữ được."

"Chữ 'nhớ' em còn."

"Chỉ có người để nhớ là em mất."

Anh nói câu đó rất bình thản, và tôi ngồi im, và tôi hiểu ra rằng việc mất từ không phải là mất chữ.

Nó là mất những cửa.

Mỗi từ là một cửa, và sau cánh cửa đó là một người.

Vy chọn hai mươi từ, và con chọn toàn những từ trong nhà: "Nồi."

"Chén."

"Đũa."

"Chổi."

"Khăn."

"Thau."

Con nói: "Mấy từ này con dùng mỗi ngày, nên con dạy mẹ dễ."

💔

Ba trăm hai mươi, và hai mươi.

Ngày ba mươi tháng Chín, tôi nói được ba trăm mười từ.

Ngày mùng một tháng Mười, tôi nói được hai trăm bảy mươi.

Ngày mùng hai, hai trăm hai mươi.

Cả lớp dạy hai mươi từ một ngày. Tôi mất năm mươi từ một ngày.

Đó là một cuộc chiến mà không ai nói ra là một cuộc chiến, và tất cả đều biết nó là một cuộc chiến.

Chiều mùng hai, tôi đứng trước cái phin, và tôi cầm nó, và tôi không nói được tên nó.

Chú Tám nói: "Phin."

Tôi nói: "Phin."

Rồi năm phút sau tôi lại quên.

Tôi cầm nó lên, và tôi nói: "Cái này."

Chú Tám nói lại. Tôi nói lại.

Rồi tôi đặt cái phin xuống, và tôi nói với chú.

Tôi nói rất bình tĩnh, vì tôi đã nghĩ tới chuyện này từ đêm qua.

"Chú Tám."

"Cháu không đấu với nó nữa."

Chú nhìn tôi.

"Cháu không thể giữ ba trăm từ."

"Cho nên cháu sẽ chọn."

"Chọn cái gì?"

"Chọn mười từ."

Tôi nói:

"Mười từ mà cháu không được mất."

"Còn bao nhiêu mất."

🌙

Mười từ.

Tôi ngồi xuống chiếc bàn số hai, lúc chín giờ tối, và tôi viết.

Tôi viết chậm, vì tay tôi run, và vì tôi phải nghĩ.

Một: Vy.

Hai: mẹ.

Ba: quán.

Bốn: cà phê.

Năm: đá.

Sáu: phin.

Bảy: mưa.

Tám: về.

Chín: ngồi.

Mười: thương.

Tôi nhìn mười từ đó rất lâu.

Rồi tôi nhận ra một chuyện: trong mười từ đó, không có từ nào là một đồ vật quan trọng. Không có.

"Tiền."

. Không có.

"Nhà."

. Không có.

"Bảng."

Có đá và phin — hai từ tôi đã mất rồi.

Tôi giữ chúng, dù tôi đã mất, vì tôi muốn người ta nói chúng cho tôi nghe mỗi ngày.

Duy ngồi đối diện, và anh đọc danh sách, và anh nói:

"Em chọn giỏi."

"Em chọn theo cảm giác."

"Đúng rồi."

Anh nói:

"Chọn từ cũng như chọn người."

"Chọn theo cảm giác mới đúng."

Anh cầm bút, và anh viết mười từ đó vào trang trắng cuối quyển sách.

Dưới dòng Hà Mai, hai mươi tám, và dưới con số ngày.

Anh viết đúng thứ tự, đúng chính tả.

Mực lên. Đen, rõ.

Tôi nhìn trang giấy, và tôi chờ cảm giác mà tôi đã quen: cảm giác mực nhạt đi.

Mực không nhạt.

Tôi đọc lại mười từ đó, trên trang giấy, và tôi thấy chúng nằm yên, như mười viên sỏi đặt trên bàn.

Tôi nói:

"Nó giữ."

Duy nói:

"Nó giữ."

"Vì sao?"

"Vì mấy từ này em đã sống."

Anh nói:

"Không phải em biết."

"Em sống."

Anh chỉ vào chữ.

"Thương."

"Cái này em sống nhiều nhất."

Tôi cười. Tôi cười và tôi không nói được, vì chữ thương vẫn còn, nhưng cổ tôi không.

🧩

Từ của tên.

Sáng mùng ba tháng Mười, chị Hạnh sang, và chị ấy nói:

"Chị Mai, tôi phải nói cái này."

"Từ sáng tới giờ tôi nói tên đó ba lần, mà tôi không nói được."

Tôi hỏi tên nào.

Chị ấy mở miệng. Rồi chị ấy nói: "Tên của quán."

"Tên hai chữ."

"An Nhàn."

Chị ấy nhìn tôi, và chị ấy nói: "Ừ."

"Đó."

"Tôi không nói được."

Tôi gọi Duy.

Anh ấy thử.

Anh ấy nói được, nhưng chậm, và anh ấy phải nghĩ.

Tôi gọi Bảo.

Anh ta thử ba lần, và lần thứ ba anh ta nói ra, nhưng giọng khác, như đọc một từ tiếng nước ngoài.

Tôi thử. Tôi nói được, vì tôi đã nói nó hai mươi tám năm.

Tôi lấy quyển từ điển của Vy ra, và tôi đọc lại mười từ của tôi.

Tôi đọc được chín.

Từ thứ mười,.

"Thương."

Tôi đọc được, nhưng tôi phải đọc hai lần, và lần thứ hai tôi đọc sai dấu.

Tôi đóng sổ, và tôi nói với Duy: "Ghi cho em."

"Ghi là hôm nay em đọc được chín trên mười."

Anh ghi. Anh ghi vào sổ, ở cột thứ tư, và anh ghi cả giờ.

Rồi Vy từ trong nhà đi ra, tay cầm khăn, và con nói, rất tự nhiên, không nghĩ:

"Mẹ ơi, tấm bảng An Nhàn hôm nay mình có treo lại không?"

Cả quán im.

Con nhìn chúng tôi.

"Sao vậy?"

"Không sao."

Tôi nói:

"Con nói lại lần nữa đi."

Con nói lại, y hệt, dễ dàng, như nói tên con.

Tôi ngồi xuống, và tôi nhìn con gái tôi.

Tôi hiểu ra điều mà tôi phải mất một trăm mười bảy ngày mới hiểu.

Tên đó đã ra khỏi miệng người lớn.

Nó chỉ còn trong miệng một đứa trẻ chín tuổi.

Vì con chưa từng ký cái gì, chưa từng nhận gì, chưa từng sợ gì.

Tôi lấy quyển sổ tay an nhàn ra, và tôi viết một dòng mới.

☐ Không để Vy quên tên.

Rồi tôi đánh dấu.

☑. Tôi biết dấu đó là một lời hứa mà tôi có thể sẽ không giữ được.

🔥 Kết thúc chương 76

(Hết chương 76)