Chương 74: Người bán vé số

Bà Lành không có trong danh sách người mất.

Đó là câu tôi nghe ở phòng hộ tịch, từ một cô cán bộ trẻ, cô ấy gõ tên vào máy, rồi gõ lại, rồi lắc đầu.

"Bà ấy mất năm 2010."

"Nhưng hồ sơ gốc ghi 2006, rồi sửa lại."

Cô ấy nói:

"Có hai giấy chứng tử."

"Hai giấy?"

"Một giấy do xã cấp, một giấy do phường cấp."

"Khác ngày."

Tôi hỏi cô ấy có địa chỉ mộ không.

Cô ấy nói không có.

Cô ấy nói nghĩa trang ở Hòa Sơn, và cô ấy nói câu cuối với giọng của người đã trả lời câu này nhiều lần.

"Chị ra đó hỏi mấy người bán vé số."

"Họ biết hết."

🖤

Người bán vé số biết hết.

Nghĩa trang Hòa Sơn nằm trên một cái đồi, và từ trên đó nhìn xuống thấy cả thành phố, thấy cả biển.

Chúng tôi đi lên lúc bốn giờ chiều, và Duy cầm một bó nhang, và Vy cầm một túi quýt.

Trên đường, tôi nhớ ra một chuyện.

Năm tôi hai mươi hai tuổi, tôi có một lần đi đám tang của một người trong xóm.

Người đó là một bà cụ bán rau, và tôi không biết bà ấy tên gì, dù tôi đã mua rau của bà ấy nhiều lần.

Lúc đứng trước mộ, tôi đọc cái bia và tôi mới biết tên bà ấy.

Tối về tôi nói với mẹ tôi: mình sống hai mươi năm mà không biết tên người bán rau trước cửa nhà mình.

Mẹ tôi nói: tên để làm gì, miễn rau tươi.

Tôi im, và tôi không cãi. Nhưng chuyện đó nằm trong tôi suốt sáu năm.

Bây giờ, trên con đường lên nghĩa trang, tôi hiểu ra một chuyện mà hai mươi tám năm trước tôi chưa hiểu.

Tên không phải để gọi. Tên là thứ duy nhất còn lại khi mọi thứ khác mất.

Duy chở tôi, và xe chậm lại ở chỗ cua.

Tôi thấy thành phố ở dưới, thấy biển ở phía xa, và một cái mảng trắng ở giữa là bãi cát.

Ở cổng nghĩa trang có ba người bán vé số, ngồi trên ghế nhựa, vé kẹp trong tấm bảng gỗ.

Tôi hỏi mộ bà Lành.

Người đàn bà lớn tuổi nhất nhìn tôi từ đầu tới chân, rồi hỏi:

"Chị là người mua vé của bà ấy à?"

"Không."

"Tôi là người mở quán đó bây giờ."

Bà ấy đứng dậy ngay, không hỏi thêm.

Bà ấy đứng dậy, cầm tấm bảng vé số, rồi lại đặt xuống.

"Chị Mai."

Bà ấy nói:

"Chị có phải người mở quán đó không?"

"Phải."

"Vậy tôi kể chị nghe một chuyện trước khi đi."

Bà ấy nói:

"Bà Lành là bạn tôi."

"Bốn mươi năm."

"Hai người bán vé số cạnh nhau, mỗi người một tấm bảng, từ lúc thành phố này còn chưa có đèn đường."

Bà ấy chỉ xuống chân đồi.

"Ngày nào bà ấy cũng nói về quán đó."

"Mỗi ngày."

"Mười hai năm."

"Có hôm mưa, không có ai tới, bà ấy vẫn nói."

"Tôi bảo: bạn ơi, quán đó của người ta rồi."

"Bà ấy nói: ừ, của người ta rồi, nhưng tên tôi đặt, và tôi có quyền hỏi thăm."

Bà ấy cười, cười móm.

"Tôi hỏi thăm bà ấy: bạn có giận không."

"Bà ấy nói: giận giận, nhưng không giận người mới."

"Người mới có biết gì đâu."

"Người mới chỉ mở cửa và bán cà phê, vậy là được rồi."

Tôi đứng đó, và tôi cảm thấy như có ai vừa mở một cánh cửa trong ngực tôi.

"Đi theo tôi."

Chúng tôi đi qua bốn dãy mộ, rồi rẽ trái ở cây bàng, rồi đi thêm năm mươi mét.

Mộ bà Lành nhỏ.

Đá granite, xám, cái bia thấp, và trên bia có một tấm ảnh tráng men.

Ảnh chụp bà ấy lúc khoảng sáu mươi, tóc búi, mắt nhìn hơi lệch sang một bên, như đang nhìn ai đi ngang.

Trên bia ghi:

PHẠM THỊ LÀNH 1936 — 2010. Người mở quán cà phê An Nhàn.

Tôi đọc dòng cuối ba lần.

"Người mở quán cà phê An Nhàn."

Tôi nói:

"Ai khắc dòng này?"

"Cô ấy tự khắc."

Người bán vé số nói:

"Trước khi mất, cô ấy ra đây, đặt tiền, và dặn thợ khắc đúng ba dòng đó."

"Thợ khắc hỏi có cần thêm tên con cháu không, cô ấy nói không."

Bà ấy chỉ vào mặt sau cái bia.

Chúng tôi đi vòng ra sau.

Mặt sau cái bia có một dòng chữ khắc, nhỏ, sâu, khắc bằng tay.

An Nhàn. 1998.

Con số thứ chín trong cột tên.

💔

Chiếc hộp của bà Lành.

Con gái bà Lành mất năm 2004. Cháu ngoại bà Lành tên Lan, bốn mươi mốt tuổi, làm ở một ngân hàng.

Đúng cái ngân hàng đã mua trụ sở đường Nguyễn Du.

Lan tiếp chúng tôi ở phòng khách, một căn nhà nhỏ trong kiệt.

Cô ấy rót trà, và cô ấy nói ngay câu đầu tiên:

"Tôi biết vì sao các anh chị tới."

Rồi cô ấy đi vào trong, và mang ra một chiếc hộp nhựa, loại hộp đựng quần áo, có nắp.

Trong hộp có ba thứ.

Một tấm bảng vé số bằng gỗ, đã gãy một góc.

Một xấp vé số cũ, buộc bằng dây thun, đã ngả màu.

Một quyển sổ.

Quyển sổ bìa cứng, loại sổ ghi chép của học sinh, ba trăm trang, và trong đó viết kín.

Tôi mở ra.

Trang đầu tiên ghi:

"Ngày 3 tháng 5 năm 1998."

"Quán mở."

"Bán được 41 ly."

"Đồng chí Sáu uống hai ly, trả một."

Tôi lật tiếp.

Mỗi ngày một dòng.

Có ngày hai dòng.

Có ngày chỉ một con số.

"Đây là sổ bán hàng của bà ấy?"

"Không."

Lan nói:

"Đây là sổ của bà ấy sau khi mất quán."

Tôi ngừng tay.

"Bà ấy vẫn ghi?"

"Bà ấy ghi mười hai năm."

Lan nói:

"Bà ấy ngồi trước cửa quán, bán vé số, và bà ấy ghi quán bán được bao nhiêu ly."

"Bà ấy đếm bằng cách nhìn người ta bưng ly ra."

Tôi lật tới giữa quyển sổ.

"Ngày 12 tháng 9 năm 2001."

"Quán bán 31 ly."

"Người mới pha loãng."

"Nước sôi rót quá tay."

"Ngày 4 tháng 1 năm 2003."

"Quán đóng ba ngày."

"Người mới về quê."

"Tôi đứng ngoài, không có gì để đếm."

"Ngày 20 tháng 7 năm 2005."

"Có một con bé tới xin việc."

"Người mới không nhận."

"Con bé đứng ở cửa hai mươi phút, rồi đi."

"Tôi nhìn mặt nó, nó không giận, nó chỉ buồn."

"Ngày 8 tháng 3 năm 2006."

"Người mới đổi tấm bảng."

"Tấm bảng mới sơn chữ to hơn."

"Tôi không thích."

"Nhưng tôi vẫn đếm."

"Ngày 15 tháng 8 năm 2007."

"Quán có thêm một chiếc bàn."

"Bàn thứ ba."

"Chiếc bàn đó kê sát tường, chỗ ngồi hẹp, người ta ngồi đó phải nghiêng người."

"Không ai ngồi."

"Ba tháng sau họ dẹp."

"Ngày 1 tháng 1 năm 2009."

"Quán mở lúc sáu giờ."

"Tôi ngồi đây từ năm giờ."

"Trời lạnh."

"Tôi thấy người mới quét sân, quét cả phần sân không phải của mình."

"Con người đó, tôi không biết nó tên gì, nhưng nó quét sân giỏi."

"Ngày 4 tháng 6 năm 2010."

"Tôi đếm được ba ly."

"Rồi tôi không đếm được nữa."

"Mắt tôi mờ, hoặc tại tôi không muốn đếm."

Tôi đọc tới đó, và tôi phải đặt quyển sổ xuống bàn, vì tay tôi không giữ nổi.

Ngày 1 tháng 1 năm 2009.

Tôi mới mở quán năm 2008.

Tôi hai mươi ba tuổi, và tôi quét sân mỗi sáng.

Tôi quét luôn phần sân của nhà bên cạnh, vì cái chổi của tôi dài.

Không ai biết.

Không ai nói.

Một người đàn bà ngồi cách đó bốn trăm mét đã nhìn thấy, và bà ấy đã ghi lại.

Tôi đọc dòng đó, và tôi thấy lạnh ở sau cổ.

Năm 2005. Tôi hai mươi tuổi, mới xuống Đà Nẵng, và tôi đã đi xin việc ở mười bảy quán.

Tôi không nhớ quán đó có phải quán này không.

Duy đọc sau tôi, và anh nói, rất khẽ:

"Em đọc trang cuối đi."

🌙

Trang cuối.

Trang cuối viết bằng nét chữ khác, run hơn, mực khác.

"Ngày 2 tháng 10 năm 2010."

Hôm nay tôi không đếm được nữa, vì tôi đứng không nổi.

Tôi dặn con Lan: chiếc hộp này để lại.

Đừng bán.

Đừng đốt.

Nếu có người tới hỏi về quán, đưa họ xem. Nhất là người nào hỏi về tên.

Tôi đã giữ tên này mười hai năm bằng cách đếm.

Mỗi ly là một lần có người nhớ tới quán.

Tôi đếm được bốn mươi nghìn hai trăm mười bảy ly trong mười hai năm.

Một người nhớ không đủ. Nhưng bốn mươi nghìn lần nhớ trong mười hai năm thì cũng là một cái gì đó.

Tôi không biết nói với ai chuyện này. Nói ra người ta bảo tôi dở hơi.

Cho nên tôi viết ở đây, cho người sau.

"Tên không nằm trên gỗ."

"Tên nằm trong miệng người ta."

"Đừng để họ thôi nói."

Tôi đọc hết, và tôi ngồi im, và cái quyển sổ trong tay tôi nặng như một cục đá.

Bốn mươi nghìn hai trăm mười bảy ly.

Một người đàn bà bảy mươi tuổi.

Ngồi trên ghế nhựa trước cửa quán không còn là của mình.

Đếm từng ly cà phê người khác bán, trong mười hai năm.

Không ai biết.

Không ai cảm ơn.

Bà ấy không đòi gì.

Tôi nhìn tấm ảnh tráng men trên bia.

Tấm ảnh mà tôi đã nhìn ở nghĩa trang, tấm ảnh mà bà ấy nhìn hơi lệch sang một bên.

Bây giờ tôi hiểu bà ấy nhìn cái gì. Bà ấy nhìn quán, từ một chỗ cách đó bốn trăm mét.

🧩

Ngày 10 tháng 10.

Lan rót thêm trà, rồi cô ấy nói câu mà cô ấy đã chuẩn bị từ lúc chúng tôi bước vào.

"Ngày 10 tháng 10, ngân hàng thanh lý kho tầng hầm."

"Thanh lý?"

"Đấu giá."

Cô ấy nói:

"Tài sản tồn đọng."

"Bốn mươi bảy tấm bảng hiệu gỗ, mười bốn bộ hồ sơ giấy, một số đồ gỗ cũ."

"Bán theo lô, hoặc bán lẻ."

Tôi ngồi thẳng lên.

"Bán lẻ nghĩa là tôi mua được tấm bảng của tôi?"

"Cô mua được tấm bảng của cô."

Lan nói:

"Giá khởi điểm hai trăm nghìn."

Quán của tôi im. Rồi Duy cười, cười to, cười đầu tiên trong nhiều ngày.

"Hai trăm nghìn."

Anh nói:

"Tôi có hai trăm nghìn."

Lan nói:

"Không phải chỉ có tiền."

Cô ấy mở cặp, lấy ra một tờ giấy, đặt lên bàn.

"Phải đăng ký trước."

"Đăng ký trước mười ngày so với ngày đấu giá."

"Hôm nay là ngày hai mươi tám tháng Chín."

Cô ấy nhìn tôi.

"Hạn đăng ký là hôm nay, năm giờ chiều."

"Còn bốn mươi phút."

Tôi đứng dậy. Chiếc ghế kêu một tiếng.

"Cần gì?"

"Chứng minh thư."

"Tiền đặt cọc mười phần trăm."

"Ột tờ cam kết."

"Cam kết gì?"

Lan đọc từ tờ giấy, chậm, rõ, và tôi biết cô ấy đọc chậm vì cô ấy muốn tôi nghe hết.

"Người mua cam kết chịu toàn bộ nghĩa vụ còn lại của tài sản, kể cả nghĩa vụ phát sinh từ hồ sơ gốc."

Cô ấy đặt tờ giấy xuống.

"Tấm bảng hiệu này không phải một tấm gỗ."

"Nó là một phần của hợp đồng số 12."

"Ai mua nó, mua luôn phần đó."

Duy đứng dậy.

"Vậy là không mua."

Tôi nói:

"Khoan."

Tôi nhìn tờ giấy, rồi tôi nhìn chiếc hộp nhựa trên bàn.

Chiếc hộp có quyển sổ của một người đàn bà đã đếm bốn mươi nghìn ly cà phê của người khác.

Tôi lấy bút trong túi tạp dề, và tôi viết vào tờ cam kết, ở dòng cuối, chỗ để trống.

Tôi viết tên tôi.

Rồi tôi đưa cho Lan.

"Cô nộp giúp tôi."

"Bốn mươi phút không đủ để tôi chạy tới đó."

Lan nhìn chữ ký, rồi nhìn tôi, và cô ấy nói một câu mà tôi không hiểu ngay.

Nhưng tôi sẽ hiểu, và khi hiểu thì tôi sẽ nhớ nó suốt đời.

"Cô giống bà tôi."

Cô ấy nói:

"Bà tôi cũng ký mà không đọc hết."

🔥 Kết thúc chương 74

(Hết chương 74)